Kavram
Empatik Dinleme (Empathic Listening)
Empatik dinleme, karşınızdakinin bakış açısını ve duygularını onun kendi çerçevesinin içinden anlamak amacıyla, yargılamadan, öğüt vermeden ve cevap hazırlamadan dinlemektir.
Çoğumuz cevabımız hazır bekleyerek dinleriz. Karşımızdaki konuşurken onun sözlerini kendi hikâyemizden geçiririz. Yargılarız, kendi merak ettiğimizi sorarız, akıl veririz ya da niyetini ona yorumlarız. Stephen Covey bunlara otobiyografik tepkiler der. Pek çok sohbetin sırayla yapılan iki monoloğa dönüşmesinin sebebi budur. Empatik dinleme, bu gündemi bir süreliğine kenara koymaktır. Söylenenin hem içeriğini hem de altındaki duyguyu kendi kelimelerinizle geri yansıtırsınız. Bunu karşınızdaki "evet, tam olarak bu" diyene kadar sürdürürsünüz. Ölçüt sizin duymuş olmanız değil, onun anlaşıldığını hissetmesidir. Bu gerçek bir sabır ister, çünkü zihin resim tamamlanmadan çözüme atlamaya meyillidir. Covey'nin beşinci alışkanlığı tam olarak budur: önce anlamaya, sonra anlaşılmaya çalışın. Görüşünüzü ancak bundan sonra, onun önerdiği sırayla ortaya koyarsınız: önce karakter, sonra empati, en son mantık. Anlamak, katılmak demek değildir. Birini tamamen anlayıp yine de farklı düşünebilirsiniz.
Gerçek hayattan bir örnek
Kadıköy'de bir kafe işleten Selin, en eski baristası Emre'nin hafta sonu vardiyalarından yakındığını duyuyor. İlk aklına gelen, herkesin aynı yükü taşıdığını anlatmak. Bunun yerine şunu soruyor: "Üç haftadır hiç cumartesi izni yok ve kimse bunu fark etmemiş, öyle mi?" Emre'nin omuzları gevşiyor: "Aynen, üstelik sezon kapanışı da geliyor." Konuşmanın sonunda dönüşümlü vardiya planını Selin değil, Emre kendisi öneriyor.
Nasıl kullanılır
- 1İlk birkaç dakika dört refleksi erteleyin: yargılamak, sorgulamak, öğüt vermek ve yorumlamak. Bunlardan biri devreye girmek üzereyken bunu fark edin.
- 2Duyduğunuz içeriği ve duyguyu kendi cümlelerinizle geri yansıtın ("Yani şu yüzden canınız sıkılıyor…"). Karşınızdaki "evet, aynen" diyene kadar devam edin.
- 3Görüşünüzü ancak bundan sonra anlatın. Önce güvenilirliğinizi gösterin, sonra az önce duyduklarınıza bağlayın, mantığınızı en sona bırakın.