Kavram
Beceri olarak empati
Goleman'ın anlatımında empati bir kişilik özelliği değil, bir beceridir: nasıl yanıt vereceğinize karar vermeden önce karşınızdakinin hâlini yüzünden, sesinin tonundan ve duruşundan bilinçli olarak okumak. Pratikle gelişir. Empatik kişi en çok hisseden değil, doğru okuyan ve okuduğunu yüksek sesle teyit edendir.
Amigdalanın yüzlerde tehdit ararken kullandığı düzenek, bilinçli olarak başka bir soruya da yöneltilebilir: Karşımdaki ne hissediyor? Goleman'a göre bu da her algı gibi eğitilebilir. Değeri, sağladığı bilgidedir. Geciken raporun korkmuş birinden geldiğini fark eden yönetici ya da ergen çocuğunun sert sözünün altındaki yorgunluğu gören ebeveyn, yüzeydekine değil gerçekte orada olana yanıt verir. Kahneman'ın hızlı yargı üzerine araştırmaları burada da tüm ağırlığıyla geçerlidir: başka bir insanı hızlıca okumak insana kendinden emin hissettirir ama çoğu zaman yanılır. Bu yüzden okuduğunuz şey, üzerine hemen harekete geçilecek bir gerçek değil, teyit edilmesi gereken bir varsayımdır: "Canınız sıkkın gibi görünüyor, doğru mu?" Kendi tepkinizi bir nefes kadar tutabilmekle birleştiğinde zor ortamları yürütülebilir kılan beceri budur. Chris Voss'un taktik empatisi de aynı becerinin müzakere masasındaki kullanımıdır.
Gerçek hayattan bir örnek
Adana'da bir şantiye şefi, normalde çok konuşan bir kaynakçının sessizleştiğini ve ölçüleri kaçırmaya başladığını fark ediyor. Uyarı vermek yerine "Bugün aklın başka yerde gibi, bir sorun mu var?" diye soruyor. Kaynakçının babası hastanede yatıyormuş. Şef onu o hafta için iki kişilik bir işe kaydırıyor ve hatalar duruyor.
Nasıl kullanılır
- 1Gergin bir konuşmada yanıt vermeden önce karşınızdakinin hâlini yüzünden, sesinden ve duruşundan okuyun.
- 2Okuduğunuzu yüksek sesle teyit edin: "Canınız sıkkın gibi görünüyor, doğru mu?"
- 3Yanıtınızı ilk saniyede varsaydığınıza değil, gerçekte bulduğunuza göre verin.