Kavram
Cehennem Döngüsü (Feedback Loop from Hell)
Cehennem döngüsü, kötü hissettiğiniz için ayrıca kötü hissetmenizle başlayan sarmaldır: kaygınız yüzünden kaygılanır, suçluluğunuz yüzünden suçluluk duyarsınız ve ikinci duygu ilkini söndürmek yerine büyütür.
Kavram, Mark Manson'ın «Umursamamanın İnce Sanatı» kitabından geliyor. Manson'a göre sorun çoğu zaman ilk duygu değil, ona verdiğimiz tepkidir. Toplantı öncesi hafif bir gerginlik fark edersiniz ve "Bu kadar gergin olmamalıyım" diye düşünürsünüz. Artık gergin olduğunuz için de gerginsinizdir. Her yeni katman bir öncekini besler. Sosyal medya da işi kolaylaştırmaz: ekrandaki herkes sakin ve mutlu görünür, sizin hissettiğiniz şey de bir kusur gibi gelmeye başlar. Mekanizma, Manson'ın Alan Watts'tan ödünç aldığı "ters yasa" ile aynıdır: sakinliğin peşine ne kadar düşerseniz, dikkatiniz o kadar onun yokluğuna kilitlenir. Çıkış yolu ilk duyguyla daha sert savaşmak değil, ikinci katmanı bırakmaktır. Gerginliğin normal olduğunu kabul edip orada kalmasına izin verdiğinizde onu besleyen şey ortadan kalkar. Duygu da çoğu zaman kendiliğinden küçülür. Bu, duyguları yok saymak anlamına gelmez; onları yargılamayı bırakmak demektir.
Gerçek hayattan bir örnek
Deniz, Kadıköy'deki bir ajansta iş görüşmesine girmeden önce avuçlarının terlediğini fark ediyor. "Belli olacak, profesyonel görünmeyeceğim" diye düşündükçe daha çok terliyor, sonra terlediği için utanıyor. Asansörde içinden şunu söylüyor: "Tamam, gerginim; görüşmeye giren herkes biraz gergindir." Ellerini kurulamaya çalışmayı bırakıyor ve ilk soruya hazırladığı cevabı aklından geçiriyor. Gerginlik kaybolmuyor ama büyümeyi bırakıyor. Beşinci dakikada konuşmaya dalmış oluyor.
Nasıl kullanılır
- 1İlk duyguya sade bir ad verin ("Kaygılıyım") ve üstüne ikinci bir yargı eklenip eklenmediğine bakın ("Kaygılı olmamalıyım").
- 2İkinci katmanı bırakın: ilk duygunun normal olduğunu ve bir süre kalabileceğini içinizden söyleyin, geçip geçmediğini kontrol etmeyi bırakın.
- 3Duygu hâlâ oradayken bir sonraki küçük adımı atın; harekete geçmek onu izlemekten daha hızlı yatıştırır.