Kavram
Utanç ve suçluluk
Brown'ın ayrımına göre suçluluk "Kötü bir şey yaptım" demektir: bir davranış hakkında verilen, rahatsız edici ama düzeltilecek bir şeyi gösterdiği için çoğu zaman işe yarayan bir yargı. Utanç ise "Ben kötüyüm" demektir: değiştirilebilecek bir şey hakkında değil, benlik hakkında verilmiş bir hüküm.
Bu ayrım özgüven için önemlidir, çünkü kaçınmaların çoğu bir sonuçtan değil, o sonucun doğrulayacağı utançtan duyulan korkudur. Başvurmayan, söz almayan ya da bir şey istemeyen kişi kendini "İnsanlar benim işlerin altından kalkamadığımı görecek" cümlesinden korumaya çalışır. Bu cümle değiştirilebilecek bir davranış değil, benlik hakkında bir hükümdür. İlk adım cümleyi ayırmaktır. Suçluluksa bir düzeltme vardır ve o düzeltme bir sonraki adımdır. Utançsa yol farklıdır: Utanç gizlilik, sessizlik ve yargıyla büyür; empatiyle karşılık veren birine söylendiğinde küçülür. Carol Dweck'in gelişim zihniyeti başarısızlık için aynı ayrımı yapar: Başarısızlık benlik hakkında bir hüküm değil, strateji hakkında bir bilgidir. Branden'in kendini kabul pratiği ise utanç cümlesini dile getirilebilir kılan ilk adımdır.
Gerçek hayattan bir örnek
Ankara'da bir proje yöneticisi bir müşteri teslim tarihini kaçırıyor ve gece iki cümle yüzünden uyuyamıyor. "Gecikmeyi yeterince erken bildirmedim" suçluluktur: Bir düzeltmeyi gösteriyor ve o da yeni kuralını yazıyor: Bir kaymayı fark ettiği gün haber vermek. "Ben güvenilecek biri değilim" ise utançtır: ucunda hiçbir düzeltme olmayan bir hüküm. Ayrıldıktan sonra ilk cümle bir alışkanlığa, ikincisi ise taşınacak değil yüksek sesle söylenecek bir şeye dönüşüyor.
Nasıl kullanılır
- 1Hakkınızda söylenmesini en az isteyeceğiniz cümleyi yazın ve ayırın: "Kötü bir şey yaptım" mı, "Ben kötüyüm" mü?
- 2Suçluluksa düzeltmeyi adlandırın ve bir sonraki adımı atın.
- 3Utançsa ona gizlilik fırsatı vermeyin: Güvendiğiniz bir kişiye tek cümleyle söyleyin.