Kavram

Aşağılık Kompleksi (Inferiority Complex)

Aşağılık kompleksi, gerisinde kaldığınızı hissettiğiniz bir eksikliği gelişmenin itkisi olarak değil, “A yüzünden B'yi yapamam” diyerek denememenin gerekçesi olarak kullanma alışkanlığıdır.

Alfred Adler'in izinden giden Ichiro Kishimi ve Fumitake Koga, çoğumuzun aynı torbaya attığı iki şeyi birbirinden ayırır. Aşağılık duygusu, henüz olmak istediğiniz yerde olmadığınızı hissetmektir. Burada ölçüt başkası değil, kendi idealinizdir. Adler'e göre bu duygu normaldir, hatta işe yarar: Çalışmanızı, öğrenmenizi, yardım istemenizi sağlayan odur. Kompleks ise duygu bir bahaneye dönüştüğünde başlar: “Yeterince zeki değilim, o yüzden başvurmuyorum.” Adler bu mantığa yaşam yalanı der. Bahane, geçmişinizden ya da karakterinizden gelen bir neden gibi görünür. Oysa asıl işlevi bugündedir: Sizi başarısız olabileceğiniz bir sınavdan korumak. Bir de gürültülü bir kuzeni vardır: Aynı korkuyu böbürlenerek gizleyen üstünlük kompleksi. Çözüm daha az eksik hissetmek değildir. Çözüm, bu hissin sizin yerinize karar vermesine izin vermemektir.

Gerçek hayattan bir örnek

Ece, Kadıköy'de bir ajansta dört yıldır grafik tasarımcı olarak çalışıyor. Yurt dışındaki bir stüdyoya başvurmayı iki yıldır erteliyor ve gerekçesi hazır: “Portföyüm yeterince iyi değil.” Yakından bakınca bu cümle onu olası bir ret e-postasından ve karşılaştırılmaktan koruyor. Aynı eksikliği aşağılık duygusu olarak okusa şöyle derdi: “Portföyümde güçlü bir marka işi yok. Bu ay bir tane hazırlayıp ardından üç stüdyoya yazacağım.” Gerçek aynı, ama kullanımı tam tersi.

Nasıl kullanılır

1“A yüzünden B'yi yapamam” kalıbındaki cümlenizi yakalayın ve olduğu gibi kâğıda dökün.
2Kendinize dürüstçe sorun: Bu cümle beni neyden koruyor? Cevap genellikle bir sınav, bir karşılaştırma ya da olası bir rettir.
3Cümleyi “A doğru, bu yüzden bir sonraki adımım…” diye yeniden kurun ve bugün başlayabileceğiniz kadar küçük bir adım seçin.