Kavram
Niyete dayalı liderlik
Niyete dayalı liderlik, David Marquet'nin lider-lider modelini işleten mekanizmadır: İnsanlar izin istemek yerine gerekçeleriyle "Niyetim şu" der, lider de "Pekâlâ" diye cevap verir. Niyeti yüksek sesle söylemek kişiyi düşünmeye zorlar; yanlış bir niyet sonuçta değil, cümlenin içinde yakalanır.
Santa Fe'de değişim bir dil kuralıyla başladı. Subayların artık "Şunu yapmak için izin istiyorum" demesine izin yoktu; bunun yerine "Kaptan, denizaltıyı daldırmaya niyetliyim" diyor, ardından bunun neden güvenli olduğunu ve neleri kontrol ettiklerini anlatıyorlardı. Küçük bir değişiklik gibi duruyor, ama her kararın sahipliğini başka yere taşıdı: Bilgiye sahip olan kişi artık konuşmadan önce düşünmek ve gerekçesini başkalarının duyabileceği biçimde söylemek zorundaydı; böylece bir hata cümlenin içinde ortaya çıkıyordu. Kaptanın payı, gerekçe sağlamsa, kendisi başka türlü seçecek olsa bile "Pekâlâ" demek, sağlam değilse bir soru sormaktı. Bir yönetici için bu uygulama tek bir kararla başlar: Şu an sizin onayınızdan geçen bir şeyi seçin, ona en yakın kişiye bundan sonra kararı onun vereceğini söyleyin ve ilk birkaç hafta "Niyetim şu" cümlesini gerekçesiyle birlikte duymak istediğinizi belirtin. Sonra onun kararını düzeltme isteğinize direnin.
Gerçek hayattan bir örnek
Gaziantep'te bir fırın zincirinin sahibi, günlük üretimdeki her değişikliği telefonla kendisi onaylıyordu. Vardiya sorumlularına bundan sonra bu kararları onların vereceğini, kendisinin her sabah yalnızca tek bir mesaj beklediğini söylüyor: "Şunu pişirmeyi düşünüyorum, çünkü…" İlk haftanın mesajları uzun ve temkinli; her birine ya "Pekâlâ" ya da tek bir soruyla cevap veriyor. Ay sonunda mesajlar üç satıra inmiş, telefonlar susmuş ve kapanışta daha az ekmek kalıyor; çünkü sabah siparişlerini gören vardiya sorumluları, o değil.
Nasıl kullanılır
- 1Tek bir karardan başlayarak "Yapabilir miyim?" sorusunun yerine "Niyetim şu, çünkü…" cümlesini koyun.
- 2Gerekçe sağlam ama seçim sizin yapacağınız seçim değilse "Pekâlâ" deyin.
- 3Gerekçe eksikse emir vermek yerine soru sorun.