Kavram

Zihniyet Tetikleyicileri (Mindset Triggers)

Zihniyet tetikleyicileri; zorlu bir görev, bir başarısızlık, eleştiri ya da bir başkasının başarısı gibi, insanı öngörülebilir biçimde sabit zihniyete geçiren anlardır ve bu anları tanımak farklı tepki vermenin ilk adımıdır.

Carol Dweck, fikrini yıllar içinde netleştirirken önemli bir noktanın altını çizdi. Kimse saf bir gelişim zihniyetine sahip değildir. Hepimiz karışığız ve sabit mod bir kişilik değil, içine kaydığımız bir haldir. Bu hal genellikle aynı yerlerde devreye girer: kötü görünme riski taşıyan bir işle karşılaştığınızda, başarısız olduğunuzda, eleştirildiğinizde, emek size yeteneksizliğin kanıtı gibi geldiğinde ve bir meslektaşınız öne geçtiğinde. O anda içeriden bir ses "Bu iş bana göre değil" gibi bir hüküm verir ve bu hüküm gerçek gibi hissettirir. Yapılacak iş başka biri olmak değildir. Tetikleyiciyi fark etmeniz ve sese ad koymanız gerekir. "İşte sabit ses konuşuyor" dediğiniz anda hüküm, inceleyebileceğiniz bir düşünceye dönüşür. Böylece ses bir dahaki sefere geldiğinde ne yapacağınızı önceden planlayabilirsiniz.

Gerçek hayattan bir örnek

İstanbul'da bir yazılım şirketinde işe yeni başlayan Elif, ilk kod incelemesinde yirmi yorum alır. Aklından geçen ilk cümle şudur: "Ben bu işe uygun değilim." Sonra tetikleyiciyi tanır, yani emek verdiği işe gelen eleştiriyi. İçinden adını koyar: "Sabit ses yine konuşuyor." Yorumları yeniden okuyunca çoğunun tek bir isimlendirme kuralına dayandığını görür ve hepsini bir saatte düzeltir. Kendine bir kural koyar: geri bildirimi hüküm vermeden önce iki kez okuyacak.

Nasıl kullanılır

1Kendi tetikleyicilerinizi listeleyin. Son üç kez savunmaya geçtiğiniz, erkenden pes ettiğiniz ya da küçüldüğünüzü hissettiğiniz anları düşünün ve hemen öncesinde ne olduğunu yazın.
2Sabit sese bir ad verin. Konuştuğunda bunu açıkça söyleyin ("İşte o ses"), ardından durumun size gerçekte ne öğretmek istediğini sorun.
3En sık karşılaştığınız tetikleyici için bir eğer–o zaman planı yazın: "Eleştirel geri bildirim aldığımda ertesi sabah yeniden okuyup tek bir değişiklik seçeceğim." Sesin geri döneceğini de baştan kabul edin.