Kavram
Talep değil rica
Bir rica, ancak karşınızdaki hiçbir yaptırımla karşılaşmadan hayır diyebiliyorsa ricadır. Hayır cevabına küsecek, misilleme yapacak ya da meseleyi büyütecekseniz yaptığınız şey talepti. Rosenberg'e göre karşınızdaki de onu, siz cümlenizi bitirmeden talep olarak duymuştur.
Ayrım kelimelerde değildir; “Rica etsem…” diye başlayan bir cümle talep, dolaysız bir cümle de rica olabilir. Ayrım, hayır cevabından sonra ne olduğundadır. Rosenberg, talep duyan insanların yalnızca iki seçenek gördüğünü belirtir: boyun eğmek ya da başkaldırmak. Boyun eğmek kırgınlık, başkaldırmak çatışma doğurur; ikisi de istediğiniz işin iyi yapılmasını sağlamaz. Gerçek bir rica karşınızdakini özgür bırakır. Kendini özgür hisseden insanlar da köşeye sıkışmış birinin saklayacağı şeyleri çoğu zaman kendiliğinden paylaşır: bilgi, alternatifler, daha iyi bir fikir. Konuşmadan önce kendinize şunu sorun: Hayır derse ne yapacağım? Dürüst cevap “cezalandıracağım” ise cümlenizi yeniden yazın.
Gerçek hayattan bir örnek
Bir yönetici bir tasarımcıya soruyor: “Taslağı pazartesi yerine perşembe gönderebilir misiniz?” Tasarımcı hayır diyor: Perşembe, kullanıcı testini atlamak demek. Bu bir rica olduğu için yönetici, daha erken bir tarihi neyin mümkün kılacağını soruyor. Test edilmiş ekranları perşembe, geri kalanını pazartesi göndermekte anlaşıyorlar.
Nasıl kullanılır
- 1Ricada bulunmadan önce hayır cevabı gelirse ne yapacağınıza karar verin; cevabınız cezalandırmaksa bu bir taleptir.
- 2Ricanızı belirli ve yapılabilir kılın: bir eylem, bir zaman.
- 3Hayır cevabı aldığınızda üstelemek yerine evet demeyi neyin mümkün kılacağını sorun.