Kavram
Yukarıdan aşağıya ve aşağıdan yukarıya dikkat
Yukarıdan aşağıya ve aşağıdan yukarıya dikkat, Daniel Goleman'ın bilişsel bilimden aktardığı, neyi fark ettiğimizi yöneten iki sistemdir: acil, yeni ya da duygusal görünene doğru hızlı ve otomatik bir çekim ve bir hedefi tutup gerisini eleyen, daha yavaş ve iradi bir kontrol.
Goleman, Focus'ta bu ayrımı konsantrasyonun neden zahmetli olduğunu açıklamak için kullanır. Aşağıdan gelen sinyaller önce ulaşır ve çaba gerektirmez: bir bildirim, kendi adımız, masanın karşısındaki çatık bir kaş. Yukarıdan gelen kontrol ise çaba ister; yorgunluk, stres ve aşırı yükle zayıflar. Goleman gürültü gibi duyusal dağınıklığı, tekrar tekrar dönen bir kaygı gibi duygusal dağınıklıktan ayırır ve ikincisini görmezden gelmenin çok daha zor olduğunu, çünkü duygusal sistemin onu önemli diye işaretlediğini savunur. Pratik iddiası, yukarıdan aşağıya kontrolün bir kas gibi davrandığıdır: Temel egzersiz dikkati tek bir şeye yöneltmek, dağıldığını fark etmek ve geri getirmektir; her dönüş beceriyi güçlendirir. Ayrımın kendisi çift süreçli araştırmalardan gelir ve Goleman onu kendine mal etmez; eğitimin etkisine dair kanıtlar gerçektir ama büyüklükleri değişkendir. Yararlı bir sınav, yirmi dakikalık odaklı bir çalışma sırasında zihninizin kaç kez dağıldığını ve bunu ne kadar çabuk fark ettiğinizi saymanızdır.
Gerçek hayattan bir örnek
İzmir'de bir sigorta şirketinde çalışan bir analist, sabah rapor çalışması sırasında kâğıda her dağılma için bir çizgi çekiyor. İlk hafta çizgilerin çoğu geciken bir hasar dosyasıyla ilgili kaygılar. Çalışmaya başlamadan önce bu kaygıyı, ne zaman ele alacağıyla birlikte yazmaya başlıyor ve çizgiler yarıya iniyor.
Nasıl kullanılır
- 1Odaklı çalışmadan önce yukarıdan aşağıya kontrolün hizmet ettiği tek hedefi yazın.
- 2Dağılmaları bir çizgiyle sayın ve hemen geri dönün; sayıyı bir bilgi olarak görün.
- 3Duygusal dağınıklıklarla savaşmak yerine onları, ne zaman ele alacağınızla birlikte yazıya geçirip bir kenara koyun.