Kavram
Öfkeyi Yeniden Yorumlama (Anger Reappraisal)
Öfkeyi yeniden yorumlama, sizi kızdıran bir olayı öfke zincirinin henüz başındayken bilinçli olarak yeniden okuyup daha az düşmanca bir açıklama aramaktır; bu, üst üste binen öfkeli düşünceler ve uzun süren gerginlik tepkiyi aklın devreden çıktığı noktaya taşımadan önce yapılır.
Daniel Goleman, Duygusal Zekâ'da öfkeyi psikolog Dolf Zillmann'ın laboratuvar çalışmalarına dayanarak bir zincirleme tepki olarak anlatır. Tetikleyici genellikle tehlikede olma hissidir. Bugün bu tehlike nadiren fizikseldir. Çoğu zaman onurunuza ya da adalet duygunuza yönelik bir tehdittir: sözünüzün kesilmesi, tepeden bakılması, yok sayılmanız. Her darbe hızlı bir uyarılma dalgası getirir. Altında ise saatlerce sürebilen daha yavaş bir hazır olma hâli yatar. Bu yüzden bir sonraki kışkırtma zaten gerilmiş bir bedene çarpar. Öfkeli düşünceler zinciri besler: "Bunu bilerek yaptı" düşüncesi hemen "Hep böyle yapıyor" düşüncesini çağırır. Zillmann, hafifletici bir bilginin, örneğin kaba davranan kişinin ağır baskı altında olduğunun öğrenilmesinin, öfkeyi erken aşamada etkili biçimde söndürdüğünü gösterdi. Öfke zirveye yaklaştığında aynı bilgi neredeyse hiç işe yaramadı. Bu nedenle zamanlama, söylenecek sözden daha önemlidir.
Gerçek hayattan bir örnek
Kadıköy'de bir ajansta çalışan Deniz, müşteri sunumunda ekip liderinin sözünü kesip konuyu devralmasıyla kızardı. İlk yorumu netti: "Beni müşterinin önünde küçümsedi." Toplantıdan sonra hemen mesaj yazmak yerine yarım saat sahilde yürüdü ve kendine şunu sordu: "Başka ne olabilir?" Müşterinin saatine baktığını hatırladı. Ertesi sabah sakin bir dille konuyu açtığında öğrendi: müşteri on dakika içinde çıkmak zorundaymış.
Nasıl kullanılır
- 1İlk kıvılcımı yakalayın: Yüzünüzdeki sıcaklığı ya da sıkılan çenenizi fark edin. Kafanızdaki ilk düşmanca cümleyi bir yorum olarak adlandırın, bir gerçek olarak değil.
- 2Soğuma süresi tanıyın: Ortamdan uzaklaşın ve uyarılma dalgası geçene kadar nötr bir şeyle ilgilenin. Yürüyüş işe yarar; olayı zihninizde tekrar tekrar canlandırmak ise zinciri uzatır.
- 3En az bir alternatif açıklama yazın, ardından karar verin: Cevap vermeniz gerekiyorsa bunu yargı yerine bir soruyla yapın.