Kavram
Ustaca Eleştiri (Artful Critique)
Ustaca eleştiri, tek bir somut davranışı hedefleyen, ileriye dönük bir yol öneren ve etkisini görebileceğiniz biçimde, yüz yüze ve zamanında iletilen geri bildirimdir.
Daniel Goleman'ın Duygusal Zekâ'da altını çizdiği sorun, iş yerindeki kötü geri bildirimin çoğu zaman sert değil, geç olmasıdır. Yönetici bir aksaklık görür ama konuşma tatsız olacak diye susar. Biriken öfke sonunda "Bu ekipte hiçbir şey zamanında bitmiyor" gibi genel bir hükme dönüşür. Bu noktada mesaj bir saldırıya dönüşmüştür. Karşı taraf, neyi değiştirmesi gerektiğine dair bir bilgi duymaz. Kim olduğuna dair bir yargı duyar ve savunmaya geçer. Ustaca eleştiri bu döngüyü üç hamleyle kırar. Birincisi, kişiliği değil, tek bir davranışı ya da olayı hedefler. İkincisi, sorunu adlandırıp bırakmaz, neyin farklı yapılabileceğini konuşur. Üçüncüsü, yüz yüze ve olaydan kısa süre sonra yapılır. Böylece sözlerinizin nasıl karşılandığını görür, yanlış anlaşılan bir şey varsa anında düzeltirsiniz. E-postayla ya da aylar sonra verilen geri bildirim size bu fırsatı tanımaz.
Gerçek hayattan bir örnek
Kadıköy'deki bir reklam ajansında sanat yönetmeni Elif, tasarımcı Can'ın son üç sunumda logoyu marka kılavuzunun dışında kullandığını fark ediyor. Yıl sonu değerlendirmesini beklemiyor. Ertesi sabah Can'ın masasına gidip şöyle diyor: "Son üç sunumda logonun çevresindeki boşluk kılavuzdakinden dar kalmış. Göndermeden önce kontrol listesine birlikte bakalım mı?" Can'ın yüzündeki gerginliğin dağıldığını görüyor. Konuşma bir suçlamayla değil, yeni bir alışkanlıkla bitiyor.
Nasıl kullanılır
- 1Tek bir somut davranışı ve ne zaman olduğunu adlandırın. "Hep" ve "asla" gibi genellemelerden kaçının.
- 2Sorunu söyleyip bırakmayın. Somut bir sonraki adım önerin ya da çözümü birlikte konuşmak için bir soru sorun.
- 3Konuşmayı olaydan sonraki bir iki gün içinde yüz yüze yapın. Karşınızdakinin tepkisini izleyin ve yanlış anlaşılan bir şey varsa hemen açıklayın.