Kavram
Bağlanma Stili (Attachment Style)
Bağlanma stili, yakınlık arama, mesafeyle başa çıkma ve ayrılığa tepki verme biçimimizi çocuklukta bakım verenlerimizden öğrenip çoğunlukla yetişkin ilişkilerimize taşıdığımız, alışkanlık hâline gelmiş örüntüdür.
Kavramın kökü John Bowlby'ye dayanır. Ona göre çocuklar, kendilerine güven veren bir bakım verene yakın kalma dürtüsüyle doğar. Harry Harlow'un yavru maymunları bu dürtünün ne kadar güçlü olduğunu gösterdi: Süt veren tel figür yerine yumuşak kumaştan figüre sarıldılar. Mary Ainsworth ise küçük çocukları ebeveynlerinden kısa süreliğine ayırıp tanıdık örüntüler gördü. Güvenli bağlanan çocuk itiraz etti, kavuşunca teselli buldu ve oyununa döndü. Kaygılı çocuk bir türlü sakinleşemedi. Kaçıngan çocuk ise umursamıyormuş gibi davrandı. Jonathan Haidt, «Mutluluk Hipotezi»nde bu senaryoların yetişkin aşkında nasıl yeniden ortaya çıktığını anlatır: kimin uzandığını, kimin geri çekildiğini, kimin sürekli güvenceye ihtiyaç duyduğunu. Haidt'e göre tutku zamanla söner. Emek vermeyi sürdürenler için ise arkadaşça sevgi yavaş yavaş büyür. Stil bir eğilimdir, hüküm değil. Çoğumuz kendi stilimizi seçmedik; ama farkındalık ve istikrarlı bir partner onu zamanla değiştirebilir.
Gerçek hayattan bir örnek
Kadıköy'de yaşayan grafik tasarımcı Deniz, sevgilisi Mert her akşam arayıp gününü sorduğunda telefonu sessize alıyor ve ertesi gün kısa bir mesajla yetiniyor. Mert bunu soğukluk olarak okuyup üst üste mesaj atıyor; Deniz daha da çekiliyor. Bir pazar kahvaltısında Deniz kaçıngan örüntüsünü fark edip açıkça söylüyor: «Sık aramalar bende boğulma hissi yaratıyor; haftada üç akşam uzun bir konuşma bana çok daha iyi gelir.» Mert rahatlıyor ve döngü ilk kez yavaşlıyor.
Nasıl kullanılır
- 1Yakınınız sessizleştiğinde ya da alan istediğinde ilk refleksinizi gözlemleyin: Peşinden mi koşuyorsunuz, donup mu kalıyorsunuz, yoksa geri mi çekiliyorsunuz? Son zamanlardan iki örnek not edin.
- 2Harekete geçmeden önce örüntüyü içinizden adlandırın. Ardından sınama ya da geri çekilme yerine sakin ve somut tek bir istekte bulunun.
- 3İlişkinin yavaş büyüyen, arkadaşça yanına yatırım yapın: düzenli ritüeller, güvenilirlik ve tartışmadan sonra onarım. Güven tek bir konuşmadan değil, tekrarlanan kanıttan doğar.