Kavram
Öz-şefkat (Self-Compassion)
Öz-şefkat, bir hata ya da aksilikten sonra yakın bir dostunuza göstereceğiniz anlayışı ve dürüstlüğü kendinize de göstermektir; böylece başarısızlık umutsuz bir vaka olduğunuzun kanıtı olmaktan çıkar, ders çıkarılacak bir olaya dönüşür.
Psikolog Kristin Neff kavramı üç parçaya ayırır. İlki sert yargı yerine nezakettir. İkincisi herkesin zaman zaman tökezlediğini hatırlamaktır. Üçüncüsü acıyı görmezden gelmeden ama içinde boğulmadan fark etmektir. Öz-şefkat, kendinizi aklamak anlamına gelmez. Öz-eleştiri sorumluluk gibi hissettirir, ancak araştırmalar tersini gösteriyor: utanç, yeniden denemek için gereken enerjiyi tüketir. Kelly McGonigal'ın aktardığı bir deneyde diyet yapan katılımcılara önce bir donut yedirildi. Ardından bir kısmına "herkes arada bir kaçamak yapar" denildi. Bu mesajı duyanlar sonrasında, duymayanlara göre daha az şeker yedi. Bu, "boşver etkisi"nin (what-the-hell effect) tam tersidir. Aksaklığa dair anlattığınız hikâye nazik kaldıkça aksaklık da küçük kalır. Öz-şefkatte sorumluluk yerinde durur, yalnızca hüküm ortadan kalkar. "Ben zaten hiçbir şeyi sürdüremem" demezsiniz. "Kaçırdım, nedeni bu, sıradaki adım şu" dersiniz.
Gerçek hayattan bir örnek
Kadıköy'de mimar olarak çalışan Deniz, her sabah işe gitmeden önce yirmi dakika koşmaya karar verdi. On birinci gün yağmur yağdı, o da geç kalktı ve evden çıkmadı. İlk düşüncesi "Zaten bende disiplin yok" oldu. Seri nasılsa bozulmuştu, haftanın geri kalanını da bırakmayı düşündü. Sonra aynı durumdaki bir arkadaşına ne diyeceğini sordu kendine. Ertesi sabah Moda sahilinde yalnızca on dakika koştu. Alışkanlık devam etti.
Nasıl kullanılır
- 1Olanı hüküm vermeden adlandırın: "Tembelim" yerine "Bugün antrenmanı kaçırdım" deyin.
- 2Aynı durumdaki bir arkadaşınıza ne söyleyeceğinizi düşünün ve bunu kendinize söyleyin. Yazıya dökmek daha da etkili olur.
- 3Bir sonraki küçük adımı seçin ve ilk fırsatta atın. Böylece tek bir aksama, tek bir aksama olarak kalır.