BookYol

Kavram

İstatistikten Önce Duygu

İstatistikten önce duygu, adıyla tanıtılan tek bir insanın, binlerce kişiyi anlatan bir sayıdan daha çok etkilediğini ve sayıyı o insanın hikâyesine eklemenin etkiyi azalttığını gösteren bulgudur. Dürüst kullanım, önce gerçek hikâyeyi, ardından onun tek örnek olmadığını gösteren rakamı vermektir.

Açlıkla ilgili istatistikleri okuduktan sonra bağış yapması istenenler, adıyla tanıtılan tek bir çocuğun hikâyesini okuyanların yaklaşık yarısı kadar bağış yaptı. Çocuğun hikâyesi ve istatistikler birlikte gösterildiğinde ise bağış, yalnızca çocuğun gösterildiği duruma göre düştü. Heath kardeşlerin aktardığına göre araştırmacıların açıklaması şu: Sayılar insanları analitik bir düşünme biçimine sokar, analitik düşünen insan da daha az hisseder. Kahneman'ın çalışmaları buna şunu ekler: Hızlı ve sezgisel zihin canlı, tekil insana tepki verir; genel oranları ise büyük ölçüde göz ardı eder. Heath kardeşler buradan bir yöntem çıkarır: İnsanların bir şeyi önemsemesini istiyorsanız, onlara meselenin büyüklüğünü göstermeden önce tek bir insan için bir şey hissettirin. Dürüstlüğün en çok önem kazandığı yer de burasıdır. Çünkü tek ve canlı vaka manipülatörün en sevdiği araçtır: var olmayan bir eğilimin yerine konan bir anekdot. Bu yüzden dürüst ikna edici ikisini birlikte taşır: Dinleyenin meseleyi hissetmesini sağlayan gerçek hikâyeyi ve ardından bu hikâyenin istisna olmadığını kanıtlayan sayıyı. Bu sırayla ve ancak sayı hikâyeyi gerçekten destekliyorsa. Bir hikâye sizi etkilemek için kullanıldığında kendinizi korumanın yolu genel oranı sormaktır: "Bu tek bir vaka. Kaç tane daha var, kaçı tersi yönde sonuçlandı?"

Gerçek hayattan bir örnek

Trabzon'da bir okul aile birliği, okul kütüphanesi için bağış toplarken çağrısına okulda eksik olan kitap sayısıyla başlamayı bırakıyor. Bunun yerine, ailesinin izniyle adını verdiği bir öğrenciyi anlatıyor: Sınıflarında yalnızca üç kitap olduğu için aynı üç kitabı sırayla tekrar tekrar okuyan bir kız çocuğu. Ardından rakamı veriyor: Aynı durumda iki yüz öğrenci var. Kampanya bir ay içinde hedefine ulaşıyor.

Nasıl kullanılır

  1. 1Herhangi bir sayı vermeden önce, somut bir dille ve izniyle anlattığınız tek bir gerçek insanla başlayın.
  2. 2Ardından bu vakanın tek örnek olmadığını kanıtlayan rakamı verin; rakam hikâyeyi desteklemiyorsa hikâyeden vazgeçin.
  3. 3Tek bir vaka sizi etkilediğinde, kaç tane daha olduğunu ve kaçının tersi yönde sonuçlandığını sorun.