Kavram
Duygu Bilimcisi (Emotion Scientist)
Duygu bilimcisi, bir duyguyu var olmaya hakkı olup olmadığına göre yargılamak yerine merakla inceleyen ve onun ne olduğunu, neye işaret ettiğini soran kişidir; Marc Brackett, Permission to Feel kitabında bu tutumu duygu yargıcının karşısına koyar.
Çoğumuzun içinde sessiz bir mahkeme çalışır. Bir iş arkadaşınıza öfkelendiğiniz anda karar gelir: "Bu kadar abartmaya gerek yok." Yale Duygusal Zekâ Merkezi'nin kurucu direktörü Brackett bu tutuma duygu yargıcı der. Yargıç, duygunun serbest olup olmadığını sorar. Bilimci ise başka bir soru sorar: "Bu nedir ve bana ne söylüyor?" Fark küçük görünür ama sonucu büyüktür. Yargılanan duygu bastırılır ya da sonra kontrolsüz patlar. İncelenen duygu ise bilgiye dönüşür. Öfke çoğu zaman aşılan bir sınırı, kaygı belirsiz bir tehdidi, hayal kırıklığı karşılanmamış bir beklentiyi gösterir. Duygu bilimcisi olmak her davranışı onaylamak demek değildir. Duyguya merak duymak, onun peşinden körü körüne gitmek anlamına gelmez. Brackett'ın öne çıkardığı beceri, duyguya doğru adı koymaktır. "Kötüyüm" yerine "dışlanmış hissediyorum" demek, neye ihtiyacınız olduğunu da netleştirir.
Gerçek hayattan bir örnek
Elif, Kadıköy'de bir ajansta grafik tasarımcı. Pazar akşamı müşteriden acil revizyon e-postası gelince midesine bir düğüm oturuyor. İçindeki yargıç hemen konuşuyor: "Bu kadar alıngan olmak ayıp." Elif durup soruyor: Bu ne? Kaygı değil, kızgınlık. Daha net söylersek, hafta sonu sınırının çiğnenmesine duyduğu kızgınlık. Pazartesi sabahı müşteriye kibar bir not yazıyor ve revizyon taleplerinin mesai saatlerinde iletilmesini rica ediyor.
Nasıl kullanılır
- 1Hükmü yakalayın: "Bunu hissetmemeliyim" düşüncesini fark ettiğiniz anda onun yerine "Şu an tam olarak ne hissediyorum?" sorusunu koyun.
- 2Adını koyun ve kaynağını bulun: En özgül kelimeyi seçin, ardından duygunun hemen öncesinde ne olduğunu sorun.
- 3Mesajını okuyun: Bu duygu hangi ihtiyacınızı ya da değerinizi gösteriyor? Ona hizmet eden tek bir adım seçin.