Kavram
Hak Görme Duygusu (Entitlement)
Hak görme duygusu (entitlement), kendinizi özel bir istisna saymak, yani herkes için geçerli kurallardan, emekten ve beklentilerden ya çok üstün ya da çok yaralı olduğunuz için muaf olduğunuza inanmaktır.
Çoğumuzun aklına önce kibir gelir. Teslim tarihlerinin yalnızca stajyerler için konduğunu düşünen meslektaş ya da asla özür dilemeyen yönetici bunun tipik örnekleridir. Mark Manson, Umursamamanın İnce Sanatı'nda ikinci bir yüze dikkat çeker. Bu yüz acıya benzediği için kolayca gözden kaçar: «Kimse benim kadar zorluk çekmedi, benden bir şey beklemeyin.» Biri şişkin, öteki ezilmiş hissettirir ama ikisi de aynı yakıtla çalışır: siz istisnasınız. İki hâl de sizi hikâyenin merkezine koyar. Gelişmenin gerçekten istediği sıkıcı, tekrarlı işten de sizi sessizce muaf tutar. Bu yüzden çözüm daha fazla özgüven ya da daha fazla teselli değildir. Çözüm, sıradan olduğunuzu kabul etmektir. Yetenekleriniz de yaralarınız da gerçektir ama eşsiz değildir. Bu kabul bir yenilgi değil, bir rahatlamadır. Artık kanıtlanacak özel bir durum kalmaz, geriye yalnızca yapılacak iş kalır.
Gerçek hayattan bir örnek
İstanbul'daki bir yazılım şirketinde aynı terfiyi iki kişi kaçırır. Kerem, komitenin onun kapasitesini göremediğine karar verir ve seviyesinin altında bulduğu görevleri almayı bırakır. Selin ise babasının ameliyatı ve taşınma telaşıyla geçen bir yılın ardından, şu an kimsenin ona geri bildirim vermeye hakkı olmadığını düşünür. Duyguları zıttır ama vardıkları yer aynıdır. İkisi de komitenin aslında ne aradığını sormaz, ikisi de o beceriyi çalışmaz.
Nasıl kullanılır
- 1«Çünkü ben…» diye başlayan cümleyi yakalayın. Örneğin «çünkü bunun için fazla iyiyim» ya da «çünkü çok şey yaşadım» gibi bir cümleyi olduğu gibi not edin.
- 2Sizin yerinizdeki sıradan biri bir sonraki adımda ne yapmak zorunda kalırdı, diye sorun. O sıkıcı tek işi bu hafta yapın.
- 3Haksızlığa uğradığınızı hissettiğinizde, yaşananı (gerçek, belki acı verici) bundan çıkardığınız «kurallar artık bana işlemez» sonucundan ayırın.