Kavram
Beceri Olarak Umut
Beceri olarak umut, bir hedefe ulaşma iradesine ve oraya giden yolları bulabileceğinize dair sonradan kazanılan bir inançtır; bu inanç sayesinde aksilikler hakkınızda verilmiş bir hüküm gibi değil, belirli ve çözülebilir sorunlar olarak görünür.
Umudu çoğu zaman bir ruh hâli sanırız: işler iyi gidince gelir, kötüleşince gider. Daniel Goleman, psikolog C. R. Snyder'a dayanarak daha sağlam bir şey anlatır. Umudun iki ayağı vardır. Birincisi iradedir: bunu istiyorum ve devam edeceğim. İkincisi yoldur: bir rota bulabilirim, o kapanırsa bir başkasını. İkisinin altında da aksilikleri kendinize nasıl açıkladığınız yatar. Bir başarısızlığı kalıcı ve kişisel görürseniz ("Ben bu işte kötüyüm") çaba durur. Belirli ve düzeltilebilir görürseniz ("Yanlış konuya çalışmışım") elinizde bir sonraki hamle olur. Snyder'ın araştırmalarında öğrencilerin umut düzeyi, notlarını giriş sınavı puanlarının yakalayamadığı biçimde öngördü. Umut, iyi şeylerin olmasını beklemek değildir; yol aramayı sürdüreceğinizi kendinizden beklemektir. Bu ısrar, beceri ve sonunda akış gelene kadar sizi oyunda tutar.
Gerçek hayattan bir örnek
Ece, İzmir'de bir yazılım şirketindeki ilk teknik mülakatında eleniyor. İlk düşüncesi şu oluyor: "Ben bu seviyede değilim." Sonra geri bildirimi okuyor. Kodu doğru yazmış ama sistem tasarımı sorusunda takılmış. Bu belirli ve çalışılabilir bir eksik. Altı hafta boyunca haftada iki sistem tasarımı vakası çözüyor ve bir arkadaşıyla iki deneme mülakatı yapıyor. Üçüncü başvurusunda teklif alıyor. Değişen yeteneği değil, aksiliği açıklama biçimi oluyor.
Nasıl kullanılır
- 1Bir aksilikten sonra onu tek cümleyle yazın. Cümle "hep", "asla" ya da "ben zaten" içeriyorsa, bu göreve ve bu sefere özgü hâle gelene kadar yeniden yazın.
- 2Hedefinize giden en az iki yol listeleyin; böylece ilki kapanırsa ikincisi hazır olur. Umudun "yol" ayağı budur.
- 3Yollardan birindeki en küçük adımı seçin ve 24 saat içinde atın. İrade, umutlu hissetmeyi bekleyerek değil, hareket ederek canlı kalır.