Kavram
Kendine Mesafe Alma (Self-Detachment)
Kendine mesafe alma, Viktor Frankl'ın tarif ettiği, insanın kendi durumundan, korkularından ve belirtilerinden yeterince geri çekilip onları gözlemleyebilmesi, hatta onlara gülebilmesi ve böylece onlar tarafından yutulmaması yeteneğidir.
Frankl kamplarda, zihnin ezici bir gerçeklikten birkaç adım geri çekilebildiğini gördü. Bu bazen eşinin hayaliyle uzun bir iç konuşmaydı, bazen mahkûmların birbirini dışarı çağırıp izlediği bir gün batımı, bazen de yorucu bir günün sonunda paylaşılan bir espri. Mizaha "ruhun silahı" diyordu. Bu mesafe durumu değiştirmez; durumun içinde kimin durduğunu değiştirir. Artık yalnızca acı çeken kişi değil, onu fark eden kişi de sizsiniz. Frankl daha sonra bunun üzerine bir terapi tekniği kurdu: paradoksal niyet. Bir belirtiden korkmak o belirtiyi üretiyorsa (kızarma, uykusuzluk, titreyen eller), o belirtiyi mizahla abartarak istemek döngüyü kırar. Çünkü bir şeyden aynı anda hem dehşetle korkup hem onunla dalga geçemezsiniz. Dürüst bir sınır da var: Bu inkâr ya da zorlama bir pozitiflik değildir ve ağır kaygı durumlarında tedavinin yerini tutmaz. Küçük bir boşluktur, ama tepkinizi seçtiğiniz yer tam da o boşluktur.
Gerçek hayattan bir örnek
Selin, Kadıköy'de yaşayan bir yazılımcı. Perşembe sabahı önemli bir mülakatı var ve iki gecedir "uyuyamazsam mahvolurum" diye tavanı izliyor. Üçüncü gece taktiği değiştiriyor. Yatağa girerken kendine "Bu gece rekor deniyorum, sabaha kadar gözümü bile kırpmayacağım" diyor ve kendi haline gülüyor. Uyumaya çalışmayı bırakınca baskı da gevşiyor ve yirmi dakika sonra uyuyakalıyor. Uykusuzluğu mucizevi biçimde bitmedi, ama korku ilk kez başrolde değildi.
Nasıl kullanılır
- 1Döngüyü dışarıdan adlandırın: "Yine toplantı kaygısı geldi." Böylece korkunun içinde boğulmak yerine onu tarif etmiş olursunuz.
- 2Korktuğunuz belirtiyi bir espriyle abartın ve ondan absürt miktarda isteyin. Bu, beklenti kaygısını kırar.
- 3Küçük bir iç sığınak hazır tutun: zorlu süreç uzadığında dönebileceğiniz bir imge, bir kişi ya da bir anı.