BookYol

Kavram

Kendini Aşma (Self-Transcendence)

Kendini aşma, Viktor Frankl'ın ortaya koyduğu ve insanın dikkatini kendi duygularına, başarısına ya da mutluluğuna değil, kendi dışındaki bir göreve veya sevdiği bir insana yönelttiğinde en çok insan olduğunu söyleyen fikirdir.

Frankl'a göre insan olmak, her zaman kendi dışındaki bir şeye yönelmek demektir. İnsan, kendini bir davaya ya da bir başkasına verdikçe daha çok insanlaşır. Frankl bunu gözle anlatır. Göz dünyayı görebilir, çünkü kendini görmez. Kendini görmeye başladığında, örneğin bir bulanıklık ya da uçuşan bir leke fark ettiğinde, bir sorun vardır. Dikkat de böyle çalışır. İçe döndüğünde bozulmaya meyleder. Ruh halinizi izler, performansınıza not verir, "Mutlu muyum artık?" diye kontrol edersiniz. Yapılması gereken bir işe ya da size ihtiyaç duyan birine döndüğünde ise dengelenir. Frankl'ın mutluluğun kovalanamayacağını, ancak kendiliğinden geleceğini söylemesi bu yüzdendir. Mutluluk, kendinizi bir şeye verdiğinizde yan ürün olarak gelir. Derefleksiyon (dereflection) tekniği de buradan doğar. Kendinizi izlemek uykunuzu, konuşmanızı ya da keyfinizi bozuyorsa, bu izlemeyle savaşmak onu yalnızca besler. Dikkatinizi dışarıdaki bir göreve ya da kişiye çevirmek ise gücünü kırar. Kendini aşmak kendini yok saymak değildir ve ihtiyaçlarınız hâlâ önemlidir. Mesele, dikkatinizin nerede durduğudur.

Gerçek hayattan bir örnek

Deniz, Maslak'taki bir yazılım şirketinde ilk kez yönetime sunum yapacak. Asansörde sesinin titrediğini fark ediyor, ellerini nereye koyacağını düşünüyor ve düşündükçe gerginliği artıyor. Sonra odadaki operasyon müdürü Selim'i hatırlıyor. Selim'in ekibi her cuma raporlara üç saat harcıyor. Deniz tek bir görev belirliyor: Selim toplantıdan cumalarının nasıl değişeceğini net olarak görerek çıkacak. Sesi hâlâ biraz titriyor ama artık bunu fark etmiyor. Sunumdan sonra Selim ilk soruyu soruyor: "Ne zaman başlıyoruz?"

Nasıl kullanılır

  1. 1İçe dönen döngüyü fark edin. Nasıl hissettiğinize ya da nasıl göründüğünüze not verdiğinizi yakaladığınızda bunu açıkça adlandırın: "Yine kendimi izliyorum."
  2. 2Önümüzdeki bir saat için dışarıda somut bir hedef seçin. Bu, iyi bitireceğiniz bir iş ya da dinleyeceğiniz, yardım edeceğiniz bir kişi olabilir.
  3. 3Tüm dikkatinizi o hedefe verin. İstediğiniz duygu sakinlik, uyku ya da özgüven olabilir; onun yan ürün olarak gelip gelmediğini kontrol etmeyin.