Kavram
Empatinin üç türü
Empatinin üç türü, Daniel Goleman'ın Focus'ta sunduğu biçimiyle bilişsel empati (bir başkasının durumu nasıl gördüğünü anlamak), duygusal empati (onunla birlikte hissetmek) ve empatik ilgidir (onun iyiliğini önemsemek ve yardıma hazır olmak).
Goleman bu ayrımı, aralarında Paul Ekman'ın da bulunduğu duygu araştırmacılarına dayandırır ve empati sözcüğünün üç ayrı beceriyi sakladığını göstermek için kullanır. Her birinin kendi işlevi vardır. Bilişsel empati, bir yöneticinin bir değişikliği dinleyene anlamlı gelecek biçimde anlatmasına yardım eder; duygusal empati yakınlık kurar ve bir şeyin kötü karşılandığını o anda haber verir; empatik ilgi ise insanların sizin onların yanında olduğunuza inanmasını sağlar. Tek başına kaldığında her biri başarısız da olur. İlgisiz anlayış manipülasyona hizmet edebilir, çünkü birinin neden korktuğunu bilmek tam da bir manipülatörün ihtiyacıdır. Öz düzenlemesiz duygu insanı boğabilir; Goleman başkalarının sıkıntısını öylesine içine çeken bakım çalışanlarını ve hekimleri anlatır ki bu kişiler sonunda geri çekilir ya da tükenir. Anlayışsız ilgi ise kimsenin istemediği bir yardım üretebilir. Çerçevenin pratik kullanımı teşhis içindir: Zor bir konuşmadan önce anın bu üçünden hangisini gerektirdiğini ve hangisini atlama eğiliminde olduğunuzu sorun.
Gerçek hayattan bir örnek
Bursa'da bir fabrika müdürü, bir vardiyaya fazla mesainin kesileceğini söylemek zorunda. Rakamları anlatmakta iyidir ve genellikle orada durur. Bu kez konuşurken odayı da izliyor, iki operatörün birbirine baktığı anda duruyor ve değişikliğin her hanenin bütçesini nasıl etkilediğini konuşmak için birebir görüşmeler önererek bitiriyor.
Nasıl kullanılır
- 1Zor bir konuşmadan önce her tür için bir satır yazın: ne düşünüyor, ne hissediyor, onun için ne yapabilirsiniz.
- 2Analize yatkınsanız, ilk dakikayı yalnızca yüzleri ve sesleri izleyerek geçirin.
- 3Başkalarının sıkıntısını içinize çekmeye yatkınsanız, önce kendi hâlinizi adlandırın, sonra onların bakış açısına dönün.