Kavram
Somutluk
Somutluk, Heath kardeşlerin gözde canlandırılabilen fikirlere atfettiği özelliktir: "geliştirilmiş müşteri deneyimi" değil, "telefon ikinci çalışta gerçek bir insan tarafından açılıyor". Soyut ifadeler uzmanlığın dilidir ve hafızanın düşmanıdır; dinleyenin aklında kalan, somut şeylerdir.
Atasözleri yüzyıllarca yaşar, çünkü somuttur: "Kesin bir kazanç, muhtemel bir kazançtan değerlidir" demezler, "Bugünkü tavuk, yarınki kazdan iyidir" derler. Heath kardeşlere göre insanlar uzmanlaştıkça somutluğu kolayca kaybeder. Çünkü uzmanlık tam da soyut kavramlarla düşünebilmektir ve bilgi laneti bu kaybı görünmez kılar. Somut dil üç iş görür. Akılda kalır, çünkü zihin görüntüleri ve duyumları kategorilerden çok daha iyi saklar. Herkes tarafından aynı biçimde anlaşılır; soyut bir ifadeyi ise her dinleyen, zaten bildiklerine göre farklı anlar. Ve inandırıcıdır, çünkü belirgin ve doğrulanabilir bir ayrıntı, uydurma bir hikâyede bulunmaz. Uygulamadaki kural şudur: Her soyut ismi işaret ettiği şeyle, her kategoriyi bir örnekle değiştirin. "İyileştirilmiş lojistik" değil, "kamyon geciktiğini bize müşteriden önce söylüyor". Somutluk iş birliğini de mümkün kılar. Ürünü "dünya standardına" taşıması istenen bir ekip, bir sonraki adımda anlaşamaz; telefonun ikinci çalışta gerçek bir insan tarafından açılması istenen bir ekip ise anlaşır.
Gerçek hayattan bir örnek
Ankara'da bir hastane, personel bilgilendirmesindeki "hasta odaklı bakım" ifadesini üç cümleyle değiştiriyor: Her hastaya kendisinden sorumlu hemşirenin adı söylenecek. Hiç kimse, nedeni açıklanmadan on dakikadan fazla bekletilmeyecek. Taburcu belgeleri hastaya oturarak anlatılacak. Şikâyetler bir ay içinde azalıyor.
Nasıl kullanılır
- 1Her soyut ismi işaret ettiği şeyle, her kategoriyi tek bir örnekle değiştirin.
- 2Bir cümleyi sınamak için iki dinleyenin gözünde aynı şeyi canlandırıp canlandırmayacağını sorun; canlandırmıyorlarsa cümle hâlâ soyuttur.
- 3Somut ayrıntıları yalnızca akılda kalmak için değil, inanılmak için de kullanın; uydurmada eksik olan şey, doğrulanabilir ayrıntıdır.
