Alıntı
“Öz farkındalık, yani bir duyguyu gerçekleştiği anda tanımak, duygusal zekânın kilit taşıdır.”
Bizim çevirimiz — aslı şöyle: “Self-awareness, recognizing a feeling as it happens, is the keystone of emotional intelligence.”
— Daniel Goleman, Duygusal Zekâ (1995) · Duygusal Zekâ →
Neden söylendi
Daniel Goleman bu cümleyi, psikolog Peter Salovey'nin çerçevesine dayanarak duygusal zekâyı oluşturan alanları sıraladığı yerde yazar. Listenin başında kişinin kendi duygularını tanıması gelir; bu cümle de nedenini açıklar: ruh hâlini yönetmekten başkalarını okumaya kadar diğer bütün yetenekler buna dayanır.
Aslında ne anlama geliyor
Cümlenin kilit ifadesi "gerçekleştiği anda"dır. Çoğumuz dün ne hissettiğimizi adlandırabiliriz; ama duygu o anki konuşmayı yönetirken ona ad koyabilenlerimiz çok daha azdır. Goleman'ın vurgusu şudur: fark etmediğiniz bir duygu tarafsız değildir. Sözlerinizi ve kararlarınızı yine yönlendirir, yalnızca sizden izin almadan. Fark etmek bastırmak demek değildir; duygu ile eylem arasında küçük bir boşluk açmak demektir. Sinirli davranmak yerine "Sinirliyim" diyebildiğiniz an, işte o boşluktur. Diğer bütün duygusal beceriler bu boşluğa ihtiyaç duyar: farkına varmadığınız bir öfkeyi yatıştıramazsınız; kendi ruh hâliniz siz görmeden iş başındayken başkasınınkini de iyi okuyamazsınız.
Nasıl kullanılır
- 1Gün içinde iki üç sabit an belirleyin (bir toplantıdan önce ya da zor bir e-postadan sonra gibi) ve o an hissettiğinizi tek bir sözcükle adlandırın.
- 2Sert bir tepkinin geldiğini fark ettiğinizde, yanıt vermeden önce duyguyu kendinize söyleyin ("bu hayal kırıklığı"), sonra onunla ne yapacağınıza karar verin.
- 3Ankara'da proje yöneticisi olan Zeynep Hanım, zor geçen bir günün sonunda bir kararını onu yönlendiren duyguya kadar geriye doğru izleyebilir: öğleden sonra yazdığı sert e-postanın ardında sabahki toplantıdan kalan kırgınlık olabilir.