TED Gibi Konuş
Carmine Gallo
Talk Like TED
TED Gibi Konuş, Carmine Gallo'nun en çok izlenen TED konuşmalarından çıkardığı dokuz alışkanlığı anlatır: Gerçek bir tutkuyu ortaya koyun, hikâye anlatın, nutuk değil sohbet edin, yeni bir şey öğretin, ağızları açık bırakacak bir an yaratın, mizahı kullanın, on sekiz dakikayı aşmayın, birden fazla duyuya seslenin ve kendiniz olun. Bir iş sunumu için çekirdek daha küçüktür: Hikâyeyle açın, üç başlıkta toplayın, kısa tutun, akılda kalan tek bir görsel kullanın, her şeyi tek cümlede söyleyin ve prova edilmemiş gibi duyulana dek yüksek sesle prova edin.
Bir sonraki sunumunuz gündem slaydıyla açılıyor. Oysa salon, sizi dinleyip dinlemeyeceğine çoğu zaman ilk dakika içinde karar verir. İnsanların gerçekten izlediği konuşmaları didik didik inceleyen bir koç, o ilk dakikaya neyin girmesi gerektiğini anlatıyor.
Kitabın özü
Daha önce Steve Jobs'un sunumları üzerine yazmış bir iletişim koçu olan Gallo, en çok paylaşılan TED konuşmalarının ortak yanını bulmak için yüzlerce konuşmayı inceledi (kendi anlatımına göre 150 saatten fazla) ve konuşmacılarla, sinirbilimcilerle görüştü. Bu konuşmaların birçoğu bir hikâyeyle, çoğu zaman da kişisel bir hikâyeyle açılıyordu; hikâye, ortada henüz bir argüman yokken dinleyiciyi içine çekiyordu. Birçoğu içeriği üç başlıkta topluyordu; çalışma belleği araştırmaları, dinleyicinin aynı anda ancak üç dört yeni bilgiyi aklında tutabildiğine işaret ediyor. Konuşmalar TED'in sınırı olan on sekiz dakikayı aşmıyordu; Gallo'ya göre bu süre, bir dinleyicinin yeni bilgiyi sindirebileceği sürenin aşağı yukarı üst sınırı. En akılda kalanlarda, seyircinin sonradan argümandan çok anlattığı bir an (bir görsel ya da bir gösteri) vardı. En az göz alıcı bulgu da şuydu: En doğal görünen konuşmacılar çoğu zaman en çok prova yapanlardı. Gallo bütün bunları tutku ve özgünlük çerçevesinde anlatır; bu sahneye uyar. Sıradan bir salı toplantısına taşınabilecek olanlar ise sıralama, madde sayısı, süre ve provadır.
2014'te yayımlanan kitap, İşte Bu Fikir Tutar! ile birlikte okunduğunda bir çiftin uygulamalı yarısıdır: Heath kardeşler hikâyenin ve somutluğun neden akılda kaldığını açıklar, Gallo ise en iyi konuşmacıların bunları nasıl kullandığını gösterir.
Kime göre
- Bir salona sunum yapan ve sözü gündem slaydıyla açan herkes
- Konusuna hâkim olduğu hâlde dinleyiciyi kaybeden uzmanlar
- Bir retorik kuramı yerine kısa ve uygulanabilir kurallar arayan okurlar
Kime göre değil
- — TED üslubunu yapay bulan okurlar; Gallo bu üsluba çekincesiz hayrandır
- — Bilimsel arka planı derinlemesine öğrenmek isteyenler; araştırmalar alışkanlıkları desteklemek için anılır, ayrıntılı incelenmez
Ana dersler
01
Gündemle değil hikâyeyle açın
Hikâye, dinleyicinin zihninde canlandırdığı bir sahnedir; gündem ise göz gezdirip geçtiği bir liste. Salonun sizi dinleyip dinlemeyeceği büyük ölçüde ilk dakikada belli olur ve o dakikayı, sorunu yaşamış tek bir kişinin deneyimi kazandırır.
Bir ekip lideri, ödeme sistemindeki arızanın değerlendirme toplantısını, cumartesi günü kartından iki kez ödeme çekilen Antalyalı bir müşteriyle açıyor. Genel müdürün ilk sorusu grafiklerle değil, müşteriyle ilgili oluyor.
02
Üç şey söyleyin ve üç tane olduğunu baştan duyurun
Dinleyici, not almadan aşağı yukarı üç yeni noktayı rahatça aklında tutabilir. İçeriği üç bölümde toplayın, kaç bölüm olduğunu baştan söyleyin ve dördüncüyü ne kadar sevseniz de çıkarın.
Ne bozuldu, bize neye mal oldu, ne değişecek. Ek mühendis talebi, kanıt slaytlarına sıra gelmeden onaylanıyor.
03
Bütün konuşmayı tek cümlede söyleyin
Konuşmanızı tek cümlede özetleyemiyorsanız, neyi anlatacağınızı henüz siz de bilmiyorsunuz demektir. Önce o cümleyi yazın, slaytları ona hizmet edecek biçimde hazırlayın ve kapanışta cümleyi tekrarlayın.
Konuşmanın özü şu cümleydi: "Bir hafta sonu hatası bize kırk saatlik destek yüküne mal oldu; bir mühendisi bir aylığına bu işe ayırırsak bir sonrakini önleriz." On bir grafik değil.
04
Prova edilmemiş gibi duyulana kadar yüksek sesle prova edin
En doğal görünen konuşmacılar çoğu zaman en çok çalışmış olanlardı. Konuşmanızı salona çıkmadan önce en az bir kez, baştan sona yüksek sesle söyleyin; işlemeyen cümleyi ancak o zaman duyarsınız.
Bir yönetici işe giderken arabada prova yapıyor ve açılışın boş bir ısınma cümlesi olduğunu, asıl talebin ise hiç geçmediğini fark ediyor. İkisini de toplantıdan önce düzeltiyor.
Bugün dene
Bir sonraki sunumunuz için, slaytlara dokunmadan önce konuşmanın özünü anlatan tek cümleyi ve altmış saniyelik açılış hikâyesini yazın. Sonra ikisini de bir kez yüksek sesle söyleyin.
Hızlı kontrol
En iyi konuşmalar neden bir hikâyeyle açılır?
Gallo en doğal görünen konuşmacılar hakkında ne buldu?
Seçme alıntılar
“Fikirler, yirmi birinci yüzyılın para birimidir.”
“Belki de hikâyeler, ruhu olan verilerdir.”